Żywienie przy alergii

Diety

Alergia to problem, który coraz częściej nas dotyka.

Dotyczy on zarówno dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. To bardzo ważne, żeby w przypadku alergii skontaktować się z dietetykiem klinicznym.

Dietetyk wytłumaczy, gdzie dokładnie można spotkać alergen, na który reaguje organizm. Powie nam na przykład, że mleko można spotkać w kiełbasie, czego pewnie byśmy się nie spodziewali.

Dietetyk w przypadku alergii ma jeszcze jedno ważne zadanie, które polega na wskazaniu zamienników produktów zawierających alergeny, tak by nie doprowadzić do niedoborów w organizmie. Weźmy na przykład uczulenie na mleko. Eliminacja mleka i jego przetworów pozbawia nas najlepszego źródła wapnia w diecie.  Dietetyk wskaże nam produkty, które będziemy musieli spożywać, by nie doprowadzić do niedoboru wapnia w organizmie.

Dietetycy kliniczni poradni żywieniowej Foodwise są do Państwa dyspozycji i chętnie pomogą w walce z alergią.

Co to jest alergia na pokarm?

Alergia na pokarm to niewspółmierna do zagrożenia reakcja układu immunologicznego na białko zawarte w produkcie, które w prawidłowych warunkach nie prowokuje wystąpienia dolegliwości po spożyciu. Najczęściej w reakcję alergiczną uwikłane są przeciwciała klasy IgE (reakcja IgE-zależna). Jednak są także reakcje alergiczne, w które niezaangażowane są przeciwciała IgE, lecz inne elementy układu immunologicznego (reakcja alergiczna niezależna od IgE). Organizm alergika rozpoznaje białko konkretnego produktu jako „wroga”, którego należy unicestwić. Na skutek uruchomienia reakcji obronnej może nastąpić szereg objawów.

Objawy w przypadku reakcji IgE zależnych pojawiają się szybko, w ciągu kilku minut od spożycia (od kilku minut do 2 godzin po spożyciu):
•    Uczucie łaskotania, swędzenia w jamie ustnej
•    Wysypka, swędzenie skóry
•    Opuchnięcie twarzy, ust, gardła
•    Trudności w przełykaniu
•    Nudności i wymioty
•    Ból brzucha, biegunka.


Reakcja alergiczna niezależna od IgE występuje z opóźnieniem – po 4-28 godzinach. Objawy są podobne jak w przypadku reakcji IgE zależnej – świąd skóry, zaczerwienienie, wymioty, zaparcia.


W najgorszym wypadku na skutek reakcji alergicznej może dość do zagrażającej życiu anafilaksji, kiedy to dochodzi do obniżenia ciśnienia tętniczego. Objawy anafilaksji to: chłodna, blada skóra, pokrzywka, obrzęk, chrypka, kaszel, świsty oddechowe, duszność, nudności, wymioty, biegunka, nagłe obniżenie ciśnienia tętniczego. W takiej sytuacji konieczne jest zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Alergie krzyżowe

To zjawisko, kiedy to po spożyciu świeżych owoców czy warzyw następuje pieczenie w jamie ustnej i gardle. Ten rodzaj reakcji alergicznej wynika z omyłkowego potraktowania przez układ immunologiczny protein zjedzonych produktów jako alergenów pyłków, na które dana osoba jest uczulona. Osoba uczulona np. na pyłki kwiatów wytwarza specyficzne dla danego alergenu przeciwciała IgE, które następnie lokują się m.in. także w błonie śluzowej jamy ustnej. I tak IgE swoiste dla określonego alergenu pyłku mogą krzyżowo zareagować na owoce lub warzywa i powodować reakcję swędzenia, obrzęku, warg, języka. Objawy najczęściej ustępują szybko.


Reakcja krzyżowa to taka reakcja, gdzie alergeny np. pyłków roślin bardzo przypominają alergeny niektórych produktów spożywczych. W takiej sytuacji organizm uczulony na pyłki rośliny reaguje także na alergeny niektórych warzyw czy owoców.

Najczęściej występujące alergeny krzyżowe:

Bylica marchew, seler, jabłko, orzeszki ziemne, kiwi
Brzoza jabłko, gruszka, brzoskwinia, wiśnia, orzech laskowy
Trawy ziemniak
Ambrozja

banan, melon


Najczęstsze alergeny pokarmowe

Alergię może wywołać w teorii każdy produkt, jednak za około 90% reakcji alergicznych na pokarm odpowiadają niżej wymienione produkty:


Mleko, jajka, ryby, owoce morza, orzechy, orzeszki ziemne, pszenica, soja.

Diety eliminacyjne

Kiedy określony produkt wywołuje reakcję alergiczną, należy wyeliminować go z diety. Często przysparza to nieco kłopotu, szczególnie jeśli jest to produkt wartościowy, bez którego trudno zbilansować dietę. Tak jest na przykład w przypadku alergii na soję u osób na diecie wegańskiej. Jak wiadomo, soja zawiera najbardziej wartościowe z białek roślinnych, sporo wapnia i żelaza.


Odpowiednia strategia żywieniowa jest szczególnie ważna u dzieci z alergią. Niestety są one bardziej narażone na wystąpienie zaburzeń odżywiania, niedożywienia i zwolnienia tempa wzrastania. Źle skomponowana dieta eliminacyjna może zaburzyć naturalny rytm rozwoju dziecka.


Dla małych dzieci uczulonych na mleko krowie dostępne są różnego rodzaju mleka początkowe. Dietetyk pomoże dobrać odpowiednie mleko oraz skomponować dietę dostarczającą wszystkich niezbędnych składników dla dziecka, ale także matki. Przy podejrzeniu alergii np. na mleko krowie należy je wyeliminować na okres karmienia piersią z diety matki.


Wyzwaniem jest także prowadzenie żywienia dziecka uczulonego na pszenicę, szczególnie że pewien odsetek dzieci z tego rodzaju alergią jest także uczulonych na inne zboża. Konsultacja dietetyczna może zapobiec zwolnieniu tempa wzrastania u dziecka.


Na szczęście pewien odsetek dzieci „wyrasta” z alergii na mleko i jaja, ich organizmy uczą się tolerować produkty i nie ma potrzeby, aby stosować diety eliminacyjne do końca życia. Uczulenie na orzechy, owoce morza i ryby powinno być traktowane z góry raczej jako trwające całe życie, które nie mija z wiekiem.


Niestety alergie dotykają także dorosłych, również tych, którzy w okresie dzieciństwa nie wykazywali żadnych reakcji nadwrażliwości na pokarm. Alergia może zaskoczyć i pojawić się nawet u osób w kwiecie wieku, jednak zdarza się to stosunkowo rzadko. Także i w tym przypadku konieczna jest eliminacja newralgicznego składnika. Dietetyk oprócz tego, że pomoże skomponować dietę tak, aby nie brakowało w nim kluczowych elementów, przekaże wszystkie niezbędne informacje dotyczące m.in. tego, jak czytać etykiety, jak bezpiecznie jadać na mieście, aby nie doszło nieświadomego spożycia alergenu.  

Czy alergiom można zapobiec?

Jeżeli matka lub ojciec dziecka ma alergię pokarmową, na przykład na mleko krowie, dziecko jest w grupie ryzyka wystąpienia takiej alergii pokarmowej. Można wtedy podjąć działania zmniejszające to ryzyko, jak włączenie do diety w odpowiednim czasie mieszanki hipoalergicznej, którą pomoże dobrać dietetyk. Kobietom ciężarnym i karmiącym, u których dzieci jest uzasadnione podejrzenie ryzyka alergii, dietetyk może także zaproponować suplementację odpowiednio dobranymi probiotykami.


Niestety często zdarzają się także sytuacje odwrotne – w obawie przed wystąpieniem alergii u dziecka przyszłe mamy i mamy karmiące eliminują produkty z diety, czasem bardzo cenne, zupełnie niepotrzebnie. Może wyrządzić to większą szkodę niż przynieść korzyści. Dlatego też w przypadku nawet zwiększonego ryzyka alergii warto skonsultować, jakie działania należy podjąć w zakresie żywienia.

Nietolerancje pokarmowe.

Zdarza się, że alergia bywa mylona z nietolerancją pokarmową. Objawy nietolerancji mogą być podobne, jednak u jej podłoża leżą inne mechanizmy, w które nie jest zaangażowany układ immunologiczny. Nietolerancja wynika z niemożności organizmu do strawienia lub wchłonięcia niektórych substancji. Bywa tak często na przykład z laktozą i ma to związek z niedoborem konkretnych enzymów w przewodzie pokarmowym. Najczęstsze objawy nietolerancji to: gazy, ból brzucha i biegunki.

Często osoby z nietolerancją pokarmową mogą zjeść określony, „szkodliwy” dla nich produkt w niewielkiej ilości i nie spowoduje to dolegliwości. Dietetyk jest w stanie pomóc określić maksymalny próg spożycia danego produktu oraz wskaże zamienniki o podobnej wartości odżywczej, tak aby dieta jak najmniej odstawała od diety zwyczajowej. W przypadku np. niedoboru laktazy, który powoduje nietolerancję laktozy, można zastosować suplementację tym enzymem. Zawsze można znaleźć rozwiązanie zgodne z indywidualnymi preferencjami pacjenta.

Nie zależnie od tego, czy borykają się Państwo z alergią, czy nietolerancją dietetycy kliniczni z poradni dietetycznej Foodwise potrafią Państwu pomóc. Zapraszamy serdecznie dorosłych i młodzież oraz  rodziców z dziećmi i niemowlętami.

Facebook Pinterest Instagram e-mail
Powrót