Selen w profilaktyce nowotworowej

Żywienie w chorobach

Selen jest pierwiastkiem, który został odkryty przez Jönsa Jacoba Berzeliusa w 1817 roku. Jednak przez długi czas był on uznawany za pierwiastek toksyczny. Na terenach o dużym stężeniu selenu w glebie, dochodziło nawet do śmiertelnych zatruć wypasanego tam bydła, a u ludziobserwowano zmiany skórne, wypadanie włosów iłamliwość paznokci. Jednak w połowie ubiegłego wieku naukowcy wykazali korzystne działanie selenu na organizmy ludzi i zwierząt. Choć granica między dobroczynnym wpływem a działaniem niekorzystnym jest dość wąska.

Okazuje się, że selen jest pierwiastkiem śladowym, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze on udział w procesach metabolicznych zachodzących w komórkach.
Funkcje selenu wiążą się z faktem, iż wchodzi on w skład selenobiałek, które odpowiadają między innymi za:

  • Przemianę kwasów tłuszczowych
  • Produkcje hormonów tarczycy
  • Metabolizm testosteronu i fizjologię jąder
  • Neutralizację pierwiastków rakotwórczych takich jak rtęć czy ołów
  • Hamowanie namnażania komórek nowotworowych
  • Ochronę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników
Selen w walce z nowotworem


Jak widać powyżej wiele działań selenu związanych jest z profilaktyką nowotworową.
Okazuje się, że spożywanie selenu to jeden z naturalnych i łatwo dostępnych sposobów na zmniejszenie ryzyka wystąpienia raka. Selen skutecznie zwalcza różne typy nowotworów, takie, jak rak piersi, rak przełyku, rak żołądka, rak prostaty, pęcherza moczowego czy wątroby.


Selen + witamina C, E i beta-karoten = lek na raka?


Badania pokazują, że selen w połączeniu z witaminą C, witaminą E i beta-karotenem, wpływa na zablokowanie reakcji chemicznych wytwarzających w organizmie wolne rodniki, któremogą powodować zmiany w komórkach, prowadzące do raka. Selen pomaga także zatrzymywać reprodukowanie uszkodzonych cząsteczek DNA.
Korelacje pomiędzy niskim stężeniem selenu a zwiększoną częstością występowania raka,
wydają się być bardzo silne.  Dane pochodzące z metaanalizy 49 prospektywnych badań wykazały, że ogólne ryzyko zachorowania na raka było o 31% niższe.

Gdzie szukać selenu?


Selen musi być dostarczany organizmowi w pożywieniu, jednak jego zawartość w płodach rolnych zależy od zawartości tego pierwiastka w glebie. Do rejonów szczególnie bogatych w ten pierwiastek należą USA, Kanada i niektóre rejony Chin. Natomiast bardzo małe jego ilości w glebie znajdują się wSzwecji i Finlandii. W Polsce obserwujemy małe jego stężenie. Co powoduje, że nasza populacja ma niski poziom tego pierwiastka? Średnie stężenie selenu u mieszkańców Polski to 70 μg/l surowicy.

Do spożywczych źródeł selenu należą:

  • Owoce morza
  • Żółtko jaj
  • Drób
  • Grzyby
  • Nieprzetworzone produkty zbożowe
  • Kiełki
  • Brokuły
  • Szaragi
  • Pomidory
  • Cebula
  • Czosnek

Ponieważ niskie spożycie selenu i/lub stężenia tego pierwiastka w surowicy/ osoczu/paznokciach jest markerem wysokiego ryzyka zachorowania na większość raków należało by rozważać jego suplementację.
Można przyjąć, że optymalne stężenie selenu w surowicy/osoczu wynosi 85-120 μg/l dla mężczyzn i około 75-85 μg/l dla kobiet.

Dla tej części społeczeństwa która ma niedostateczne stężenie tego pierwiastka wskazane jest selenowanie. Źródłem selenu użytego w suplementacji może być selen zawarty w diecie lub preparaty zawierające selen w postaci dobrze przyswajalnej przez organizm.
Jednak należy pamiętać, że jak wykazały liczne badania badań efekt zapobiegawczy suplementacji selenem zależał od wyjściowego stężenia selenu we krwi.

W dużym  badaniu Nutritional Cancer Prevention, statystycznie istotne zmniejszenie częstości występowania wszystkich rodzajów nowotworów poprzez suplementację selenem wykazano tylko w podgrupie pacjentów z wyjściowym stężeniem selenu <105 μg/l, podczas gdy dla osób z wysokimi wyjściowymi stężeniami selenuw surowicy (> 121,6 μg/l) suplementacja była szkodliwa – zwiększała częstość występowania raka. Dlatego jak to bywa w życiu tak i do spożycia selenu należy podejść racjonalnie i zanim podejmiemy próbę jego dużej suplementacji oznaczmy stężenie w surowicy. Nie zapominajmy również o tym, że pewne jego ilości znajdziemy w naturalnej żywności.

 

autor: Paulina Gryz-Ryczywolska

Facebook Pinterest Instagram e-mail
Powrót