Nietolerancja laktozy to nie alergia

Żywienie w chorobach

„Wypije mleko i boli mnie brzuch, czuję ciężkość i dyskomfort” tego typu stwierdzenia słyszy się coraz częściej. Z czym związane są takie dolegliwości? Często spowodowane sąnietolerancją laktozy.Okazuje się że w  Polsce zmniejszenie aktywności laktazy czyli nietolerancja laktozy występuje u ok. 20-37% osób dorosłych czyli nie jest najlepiej.  Ale w nietolerancji laktozy nie przodujemy. Okazuje się że z pośród krajów europejskich największy odsetek (70-80%) osób z hipolaktazją (niedoborem, zmniejszeniem aktywności laktazy) odnotowano w południowych Włoszech.


Co to jest ta laktoza? 


Laktoza jest węglowodanem (cukrem) złożonym zbudowanym z dwóch jednocukrów (glukozy i galaktozy). Laktoza jest składnikiem mleka i produktów mlecznych. Jest ona trawiona w jelicie cienkim przy udziale enzymu laktazy. Jeśli w organizmie brakuje tego enzymu, niestrawiona laktoza przedostaje się do jelita grubego, gdzie dochodzi do jej trawienia przez florę bakteryjną do kwasu mlekowego, dwutlenku węgla, wodoru, metanu i wodorotlenków, czyli przede wszystkim do gazów.To właśnie one powodują wzdęcia, przelewanie, uczucie napięcia i pełności, bóle brzucha, a czasem biegunki. Występujące objawy i ich nasilenie zależą do stopnia niedoboru laktazy.

Do przyczyn nietolerancji laktozy można zaliczyć:
  • Całkowity brak aktywności laktazy w błonie śluzowej jelita cienkiego. Taką sytuację obserwuje się bardzo rzadko. Przyczyną choroby jest uwarunkowany genetycznie wrodzony defekt metaboliczny, który sprawia, że organizm nie może wytwarzać laktazy. W tym przypadku objawy pojawiają się już u noworodków po pierwszym podaniu mleka matki lub modyfikowanego mleka zawierającego laktozę.
  • Zmniejszoną aktywność laktazy. Może być ona uwarunkowana genetycznie lub też być spowodowana uszkodzeniem powierzchni błony śluzowej jelita cienkiego. Może występować zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Często taką sytuacje obserwuje się u osób w podeszłym wieku, a jest to wiązane z faktem, iż zmniejsza się wytwarzanie laktazy.
Gdzie znajdziemy laktozę czyli cukier mleczny


Laktoza występuje nie tylko w mleku krowim, ale we wszystkich mlekach ssaków, w tym również mleku kobiecym. Laktoza znajduje się w:

  • Mleku płynnym, skondensowanym, w proszku, w granulkach
  • Mleku modyfikowanym, kaszka mleczno-zbożowych
  • Mlecznych napojach fermentowanych (kefir, maślanka, jogurt)
  • Serach twarogowych, typu fromage
  • Serach dojrzewających: żółtych, typu feta, mozzarela, pleśniowych
  • Śmietankach, śmietankach, bitej śmietanie
  • Lodach, deserach mlecznych

Najmniejszą zawartość laktozy spośród wszystkich produktów nabiałowych obserwujemy w serach żółtych tylko 0,1g/100g. Zatem przy niewielkim niedoborze enzymu potrzebnego do trawienia laktozy, sery te mogą być dobrze tolerowane.

Postępowanie dietetyczne


U osób dorosłych z hipolaktazją po spożyciu produktów zawierających laktozę mogą występować różne dolegliwości o rożnym stopniu nasilenia. Nie zawsze jest konieczne wyeliminowanie laktozy z diety.


W zależności od stopnia nasilenia dolegliwości można zastosować różne rodzaje postępowania:

  • całkowitą rezygnację ze spożywania produktów zawierających laktozę
  • ograniczenie spożycia produktów zawierających laktozę
  • zastosowanie preparatów zawierających farmakologiczne postacie laktazy (enzymu rozkładającego laktozę).Tabletki z laktazą przyjmuje się jednocześnie ze spożywaniem mleka czy produktów mlecznych. Dzięki enzymowi w tabletkach możemy strawić laktozę spożytą w posiłku i nie będziemy odczuwać żadnych objawów niepożądanych.

Co mamy zrobić jeśli konieczne jest całkowite wyeliminowanie laktozy z diety? Musimy:

 

  • wyeliminować mleko i produkty mleczne
  • sprawdzać skład potraw i produktów spożywczych. Należy zwracać uwagę, czy nie ma dodatku mleka i produktów mlecznych (ukryte źródła mleka zostały przedstawione w postępowaniu dietetycznym w alergii na białko mleka krowiego) lub laktozy (np. do produkcji większości rodzajów chleba i margaryn dodaje się mleko, dlatego należy wybierać pieczywo bezmleczne i margaryny bezmleczne),
  • sprawdzać skład leków (tabletek, kapsułek itp.), czy nie zawierają laktozy,
  • wykorzystać w diecie produktów bezlaktozowych (informacja na opakowaniu), w których w procesie produkcjizastosowano enzym laktazę. Obecnie na rynku dostępne jest mleko, sery twarogowe, sery żółte, jogurty, masło bez laktozy.
  • Ewentualnie stosować napoje roślinne jako zamiennik mleka i jego przetworów.

Osoby dorosłe z niedoborem laktazy często nie odczuwają dolegliwości przy spożyciu jednorazowo produktów zawierających 5-10g laktozy. Taką ilość laktozy zawiera 100–200 ml mleka, jogurtu, kefiru lub maślanki.

W tabeli przedstawiono ilość wybranych produktów mlecznych zawierających 5g laktozy:

PRODUKT Ilość produktu zawierająca 5g laktozy
Mleko krowie 2% tł. 100 ml
Jogurt naturalny 2% tł. 100 g
Jogurt owocowy 100 g
Kefir 120 g
Maślanka 100 g
Set twarogowy półtłusty 160 g
Ser typu feta 500 g
Serek homogenizowany 250 g
Serek typu ziarnistego 150 g
Śmietana 12% tł. 120 g

 

 Nietolerancje na laktozę można zdiagnozować na podstawie objawów jakrównież testów oddechowych. Należy pamiętać, że laktoza pomaga w utrzymaniu prawidłowej mikroflory bakteryjnej jelit oraz pomaga we wchłanianiu wapnia. Dlatego nie należy wprowadzać diety bez laktozy zapobiegawczo. A w postępowaniu można zacząć od obniżenia spożycia laktozy przed jej całkowitą eliminacją.

 

autor: Paulina Gryz-Ryczywolska

Facebook Pinterest Instagram e-mail
Powrót