Fakty i mity o diecie w chorobie hashimoto

Żywienie w chorobach

W artykule Hashimoto - częsta choroba wielu kobiet mogli Państwo zapoznać się z zaleceniami żywieniowymi, które stanowią podstawę leczenia niefarmakologicznego choroby hashimoto. Ale co z innymi „zaleceniami”, od których huczy Internet? Bo przecież ciągle słyszymy, że nie można jeść glutenu, pomidorów, kapusty i soi, że picie mleka jest niewskazane. 
Dzisiejszy artykuł jest poświęcony właśnie takim doniesieniom i mam nadzieję, że rozwieje Państwa wątpliwości.

Oto kilka faktów i mitów na temat diety w chorobie hashimoto.
  1. Całkowita rezygnacja z glutenu – mit czy fakt?
    Odpowiedź na to pytanie jest złożona.
    Gluten jest białkiem występującym w zbożach, takich jak pszenica, jęczmień i żyto czy owies. A więc gluten możemy znaleźć w mąkach, chlebie, wyrobach cukierniczych i bardzo wielu produktach, w których się go niespodziewany takich jak np. wędliny, czy sery.

    Ale gdzie jego związek z immunologicznym zapaleniem tarczycy? 
    Związek ten można rozpatrywać w dwóch kategoriach. Pierwszym z nich jest podobieństwo białek glutenu do tkanek tarczycy, drugim zaś wpływ glutenu na układ immunologiczny.

    Gluten zawiera białko gliadynę, która ma podobną budowę do białek na powierzchni komórek tarczycy. Przeciwciała przeciw gliadynie mogą atakować tkankę tarczycy. W porównaniu ze zdrową populacją, osoby z Hashimoto, częściej chorują na celiakię i wyeliminowanie glutenu pomogło wielu z nich obniżyć przeciwciała i uzyskać remisję. Często nie jest to pełnoobjawowa postać nietolerancji glutenu czy celiakii. Badania potwierdzają silną zależność między chorobami autoimmunologicznymi (m.in. chorobą Hashimoto) a glutenem [1,2].

    Na podstawie dotychczas zebranych badań wiemy już, że u chorych na hashimoto występuje zwiększone ryzyko nietolerancji glutenu, celiakii dlatego też naukowcy zalecają przebadanie wszystkich chorych na Hashimoto czy Gravesa-Basedova pod jej kątem.

    Poza imitowaniem białek ciała, gluten to rodzaj lektyn, które sklejają komórki jelit i powodują ich nieszczelność. Wtedy właśnie różne nie do końca strawione substancje przechodzą do krwiobiegu.

    Musimy pamiętać, że choroby autoimmunologiczne są silnie związane z jelitami, gdyż to od ich pracy zależy co najmniej 70% naszej odporności. Aglutynina zawarta w pszenicy wpływa na ich przepuszczalność. Kluczem w tym procesie jest białko, zonulina którego poziom wzrasta po spożyciu glutenu, w wyniku czego jelita stają się nieszczelne. U osób z predyspozycjami genetycznymi ten proces może doprowadzić do powstania stanów zapalnych i chorób autoimmunologicznych. To powinowactwo udowodniono w badaniach włoskiego lekarza i naukowca Alesio Fasano.

    Na chwilę obecną nie ma jasnych badań, które jednoznacznie wskazywałyby na konieczność wykluczenia z diety glutenu przez wszystkie osoby cierpiące na Hashimoto. Decyzja o rezygnacji z tego składnika diety powinna być poprzedzona badaniami laboratoryjnymi na jego nietolerancje. Niestety testy nie są perfekcyjne. Często się zdarza, że w przypadku nietolerancji glutenu, wyniki będą fałszywie negatywne. Jednym ze sposobów na potwierdzenie nietolerancji glutenu może być zastosowanie diety eliminacyjnej na 2-3 tygodnie, a następnie ponowne wprowadzenie go przy jednoczesnej obserwacji reakcji organizmu.

    Obecnie prowadzi się wiele badań oceniających skuteczność zastosowania przez pacjentów diety bezglutenowej i jej wpływ na zmniejszenie objawów chorobowych. W Badaniu Kusa i WSP. nad efektywnością diety bezglutenowej ponad 77% osób niestosujących farmakoterapii, a stosujących dietę bezglutenową zadeklarowało ustąpienie objawów, co sugeruje, iż dieta bezglutenowa przynosi korzystne efekty w aspekcie ustępowania objawów choroby Hashimoto [3]. Również Zakrzewska i wsp. opisują, iż dieta bezglutenowa może wygasić proces zapalny toczący się w organizmie na skutek choroby, przy jednoczesnym zmniejszeniu dolegliwości towarzyszących chorobie Hashimoto [4].

    Dieta bezglutenowa stosowana przez osoby chorujące na chorobę Hashimoto istotnie wpływa na poziom hormonu TSH, powodując jego obniżenie do wartości prawidłowych [5]. Podsumowując zastosowanie diety bezglutenowej może zmniejszyć stymulację układu odpornościowego organizmu i wygasić proces autoimmunologiczny, jednak jej zastosowanie powinno być zawsze skonsultowane z dietetykiem w celu zbilansowania takiej diety.
     
  2. Eliminacja mleka i jego przetworów – mit czy fakt?

    Coraz więcej badań wskazuje na zależność między spożyciem mleka i rozwojem chorób o podłożu autoimmunologicznym. Sprzedawane hurtowo na skalę przemysłową mleko i produkty mleczne nie są najlepszej jakości, pochodzą od krów ras wysokoprodukcyjnych, karmionych specjalnymi mieszankami znacznie różniącymi się od dawnych tradycyjnych pasz. Ponadto mleko, a dokładnie kazeina w nim zawarta jest produktem wykazującym duże zdolności antygenowe (zdolność substancji do łączenia się ze swoistymi przeciwciałami), co w przypadku choroby Hashimoto nie jest wskazane. Zatem mleko i produkty mleczne powinny być spożywane w umiarkowanych ilościach. Spośród tej grupy najlepiej wybierać produkty jak najmniej przetworzone, bez dodatków chemicznych, niehomogenizowane i pochodzenia organicznego [6,7].

    Ponadto należy pamiętać, że występująca w nabiale kazeina jest silnym alergenem. Część specjalistów łączy nietolerancję glutenu z nietolerancją mleka i jego przetworów. Należy pamiętać, że jeśli mamy zdiagnozowaną alergię na białko mleka krowiego lub jego nietolerancje to bez względu na procesy jakim jest ono poddawane należy je całkowicie wykluczyć z diety. Dotyczy to również mleka koziego. Do objawów nietolerancji możemy zaliczyć zaparcia, bóle stawów oraz podwyższony poziom przeciwciał. 

    Do jadłospisu można włączyć mleka roślinne takie jak kokosowe, migdałowe, orzechowe, ryżowe.
     
  3. Eliminacja warzyw kapustnych – mit czy fakt?

    W tym przypadku to absolutny mit, który wiąże się z faktem ich warzywa te maja substancje wolotwórczą czyli goitrogeny. Goitrogeny nazywane substancjami wolotwórczymi są związkami występującymi naturalnie w żywności, a których działanie polega na zaburzeniu wchłaniania jodu przez tarczycę i zaburzeniu produkcji hormonów przez ten gruczoł. Procesy te mogą wpływać także na zmniejszenie przyswajania jodu z pożywienia. Do związków o działaniu wolotwórczym (goitrogenów) należą: tioglikozydy, glikozydy cyjanogenne, polifenole oraz hem aglutyniny a znajdziemy je między innymi w różnych kapustach, brukselce, kalafiorze, brokule, szpinaku, jarmużu, kalarepie, rzepie.

    Jednak należy pamiętać, że niedoczynność tarczycy w przypadku choroby hashimoto nie wiąże się z niedoborami jodu z pożywienia, dlatego substancje te nie mają na nią większego wpływu. Ponadto na szczęście dla nas działalność wolotwórcza warzyw kapustnych występuje tylko w stanie surowym, a gotowanie, parowanie i fermentowanie dezaktywuje czynnik wolotwórczy. Poza tym większość tych związków jest lotna i podczas gotowania warzyw w otwartym naczyniu ulatnia się z parą wodną. A te, które nie uległy rozkładowi i inaktywacji podczas jedzenia lub przygotowywania potraw, w przewodzie pokarmowym człowieka są rozkładane pod wpływem bakterii. Ponadto nie możemy zapominać, że warzywa kapustne są bardzo dobrym źródłem wielu witamin i składników mineralnych potrzebnych w diecie, dlatego tym bardziej nie powinny one zostać wyeliminowane z naszego jadłospisu [8,9].

    Jakkolwiek u osób z Hashimoto poleca się jedzenie tych warzyw po ugotowaniu albo w postaci sfermentowanej, to okazjonalne spożywanie w stanie surowym nie zaostrzy choroby autoimmunologicznej tarczycy. Dopiero jedzenie kapusty kilogramami dzień w dzień mogłoby nam zaszkodzić. 

    Jedyny wyjątek stanowi soja. Soja należy do pokarmów wolotwórczych o innym mechanizmie działania i jej działanie szkodliwe na tarczycę polega na hamowaniu aktywności peroksydazy tarczycowej (TPO). Związki wolotwórcze w soi nie są dezaktywowane w czasie gotowania, ponadto często nie jest ona tolerowana u osób z Hashimoto i dlatego powinna być całkowicie wyeliminowana z diety [9,10].

autor: Paulina Gryz-Ryczywolska

Piśmiennictwo
  1. Ch’ngChL, Keston Jones M, Kingham JG. Celiac disease and 15. autoimmune thyroid disease. ClinMed Res. 2007;5(3):184–192.
  2. Miśkiewicz P, Kępczyńska-Nyk A, Bednarczuk T. Coeliac dise17. ase in endocrine diseases of autoimmune origin. Pol J Endo¬crinol. 2012;63(3):240–249.
  3. Krzysztof Kus i wsp. Choroba Hashimoto – efektywność diety bezglutenowej. Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 4 (49) 2016
  4. Zakrzewska E, Zegan M, Michota-Katulska E. Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. BromatChemToksykol. 2015;(2):117–127.
  5. Żebrowska A, Waszczykowska E, Kowalewski C, Woźniak K, 19. Olszewska M, Placek W, Czajkowski R, Szepietowski J, Białynicki-Birula R, Dmochowski M. Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne w opryszczkowatym zapaleniu skóry (chorobie Duhringa) – konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Prz Dermatol. 2016;103:95–101.
  6. Mahan L.K et al: Krause’s Food and the Nutrition Care Process, Elsevier Saunders USA, 2012; 13th edition, Medical Nutrition Therapy for Thyroid and Related Disorders, 711-723
  7. Hozyasz K., Słowik M.: Mleka inne niż ogólnodostępne krowie – argumenty za i przeciw. Prz. Gastroenterol. 2013; 8(2): 98–107
  8. Kawicka A., Regulska-Ilow B. : Metabolic disorders and nutritional status in autoimmune thyroid diseases. PostępyHig. Med. Dośw., 2015 Jan 2; 69(0): 80-90.
  9. FruzzaAG, Demeterco-Berggren C., Jones KL.: Unawareness of the effects of soy intake on the management of congenital hypothyroidism. Pediatr, 2012 Sep; 130(3): e699-702.
  10. Nathan S., Tonstad E. et al.:Vegan Diets and Hypothyroidism. Nutrients, 2013; 5: 4642-4652; doi:10.3390.
Facebook Pinterest Instagram e-mail
Powrót