Dieta ketogenna

Żywienie w chorobach
Dieta ketogenna
Hanna Kłonowska Hanna Kłonowska

Od kilku lat coraz więcej słyszymy o diecie ketogenicznej - inaczej ketogennej lub potocznie „keto”. Szczególnie często w mediach pojawiają się o niej informacje w kontekście odchudzania. Czy dieta ketogenna rzeczywiście sprzyja redukcji masy ciała?


Nazwa diety nawiązuje do ciał ketonowych - związków wytwarzanych przez wątrobę w stanie niedostatecznego dostarczania węglowodanów (będących źródłem podstawowego paliwa dla komórek organizmu, czyli glukozy), co ma miejsce na przykład podczas długotrwałego głodu. Stan, w którym stężenie ciał ketonowych we krwi jest większe niż 2 mmol/l to ketoza. Dzięki temu mechanizmowi sytuacje kryzysowe nie zaburzają pracy najważniejszych narządów takich jak: mózg, serce, nerki i mięśnie.

Charakterystyka diety ketogennej

Dieta ketogenna cechuje się bardzo niską zawartością węglowodanów. Stanowią do 10 % energii pochodzącej z diety. Najczęściej występuje w modelach 4:1 lub 3:1. W modelu 4:1 oznacza to, że w każdym posiłku na 4 g tłuszczu przypada 1 g białek i węglowodanów w sumie. W modelu 3:1 przedstawia się to analogicznie. Istnieją również modele mniej restrykcyjne oraz takie, w których proporcje makroskładników (białka, tłuszczu i węglowodanów) są wyrażone inaczej – na przykład w określonej gramaturze na dzień.  


Produkty dozwolone na diecie ketogennej to przede wszystkim: śmietanka 30%, wędliny i przetwory mięsne, mięso, boczek, sery, sałata, ryby, awokado, oleje, oliwki.
Stosowanie diety ketogennej wiąże się z regularną kontrolą czy organizm wciąż jest w stanie ketozy. Wskazane jest również cykliczne wykonywanie badań kontrolnych, które pozwolą na lepszą kontrolę wpływu diety na stan zdrowia.

Wskazania do zastosowania diety ketogennej

Dieta ketogenna znajduje zastosowanie przede wszystkim wśród pacjentów chorujących na padaczkę lekooporną. Najpierw pod stałą opieką lekarza oraz dietetyka pacjent wprowadzany jest w stan ketozy, a później regularnie kontroluje go, sprawdzając stężenie ciał ketonowych w moczu i krwi. Dieta ketogenna umożliwia utrzymanie organizmu w stanie ketozy i jest najlepiej udokumentowaną dietą zmniejszającą ilość napadów padaczkowych wśród pacjentów z padaczką lekooporną. Jest jednocześnie bardzo trudną i restrykcyjną dietą i przestrzeganie jej zasad wymaga ogromnej mobilizacji i dyscypliny ze strony pacjenta, a często też osób z jego najbliższego otoczenia.


Pojawia się także coraz więcej prac naukowych na temat działania ochronnego diety ketogennej wobec układu nerwowego oraz zastosowania tej diety we wspomaganiu leczenia chorób onkologicznych. W obu przypadkach jednak wyniki badań nie są jednoznaczne i obecnie nie poleca się stosowania tak restrykcyjnych diet, w szczególności bez konsultacji z lekarzem i dietetykiem.


W przypadku nowotworów stosowanie diety ketogennej może narażać pacjenta na rozwój licznych niedoborów oraz wystąpienia uciążliwych skutków ubocznych, które mogą doprowadzić do spadku apetytu i w konsekwencji rozwinięcia wyniszczającego organizm niedożywienia.

Skutki uboczne stosowania diety ketogennej

Ze względu na to, że w diecie ketogennej ok. 60-90% energii pochodzi z tłuszczu, jej stosowanie może wywoływać dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Te proporcje makroskładników wpływają również na wyraźnie zmniejszony udział innych składników pokarmowych takich jak m.in. witaminy z gr. B, magnez oraz błonnik pokarmowy. Nadmierna ilość tłuszczu i niedobór wymienionych składników może powodować wystąpienie objawów takich jak:
- zaparcia
- zmęczenie,
- zgaga,
- wzdęcia,
- nudności,
- bóle brzucha
I wielu innych.


Produkty pochodzenia odzwierzęcego, stanowiące znaczną część produktów dozwolonych na tej diecie, są źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, które mają przełożenie na stężenie cholesterolu w organizmie i zwiększone ryzyko chorób układu krążenia. Nie obojętne dla zdrowia są również zawarte w przetworach mięsnych związki powstające w procesach obróbki technologicznej, które mogą sprzyjać procesom nowotworowym.

Dieta ketogenna a odchudzanie

Zgodnie z zaleceniami - w diecie osób zdrowych węglowodany powinny stanowić ok. 60% energii. Dla porównania, w diecie ketogennej maksymalnie 10% energii pochodzi z węglowodanów.
Należy zwrócić uwagę, że redukcja masy ciała zawsze wynika z deficytu (zmniejszenia ilości) kalorii pochodzących z białek, tłuszczów i węglowodanów, a nie ograniczenia wyłącznie ilości węglowodanów.

Redukcja produktów będących źródłem węglowodanów takich jak: pieczywo, makarony, ryż, kasze, owoce bez kontrolii deficytu kalorii nie wpływa na szybkość efektów odchudzania.

Odchudzanie na diecie ketogennej w praktyce

Stosowanie diety ketogennej wiąże się z dużymi restrykcjami żywieniowymi, co może znacznie utrudniać utrzymanie niższej masy ciała i sprzyjać efektowi jo-jo. Kłopoty sprawiać może przede wszystkim:
-  monotonia diety wynikająca ze stosunkowo niewielkiej ilości dozwolonych produktów,
- częstsze odczuwanie głodu będące efektem zbyt małego spożycia węglowodanów,
- jedzenie „na mieście” i wszędzie poza domem, gdzie nie ma możliwości przygotowania samodzielnie posiłku. W ogólnodostępnych miejscach wybór dań, w których będą zachowane proporcje dozwolone w diecie ketogennej może być bardzo trudny lub niemożliwy.


Regularność jest najważniejsza podczas każdej zmiany nawyków żywieniowych, dlatego dieta powinna być dopasowana nie tylko pod cel – w tym wypadku redukcję masy ciała – ale także pod stan zdrowia, możliwość przygotowywania posiłków i wszystkie aspekty składające się na możliwość przestrzegania zasad diety na co dzień.

 

Facebook Pinterest Instagram e-mail
Powrót