Dieta immunomodulująca czyli cudowne immunożywienie

Żywienie w chorobach

Co to jest immunożywienie?


Immunożywienie jest definiowane jako zmiana aktywności układu immunologicznego poprzez odpowiednie składniki odżywcze oraz mikro- i makroskładniki spożywane w ilości przekraczającej zalecaną dawkę.
Rozpatrując prace układu odpornościowego nie można pominąć roli składników odżywczych, które poprawiają odpowiedź immunologiczną. Poprzez immunożywienie możemy dostarczyć naszemu organizmowi odpowiednie składniki odżywcze, które korzystnie wpływają na układ odpornościowy.

Składniki odżywcze, które korzystnie wpływają na układ odpornościowy

Do głównych składników odżywczych o działaniu immunomodulującym należą amoniokwasy arginina i glutamina, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, nukleotydy i antyoksydanty, takie jak beta-karoten, witamina C, witamina E oraz cynk, miedź i selen.


Powyższe składniki są składnikami naturalnie występującymi w żywności natomiast aby charakteryzowały się one swoimi właściwościami immunomodulującymi potrzeba dostarczać jedo organizmu w ilościach przekraczających podaż w naturalnym pożywieniu.
Jeśli przygotowujemy się do operacji, chorujemy na chorobę nowotworową, doznaliśmy dużego urazu to wówczas nasze zapotrzebowanie na immunomodulujące składniki jest duże. W takich przypadkach na rynku możemy znaleźć specjalistyczne produkty odżywcze, w których najdziemy duże ilości takich składników.

Aminokwasy immunomodulujące

Układ odpornościowy naszego organizmu to skomplikowany system powiązań i reakcji zachodzących poprzez różne przekaźniki, które są zbudowane z cząstek białka. Co ważne komórki ciała, z których nadawane są sygnały, są zbudowane i komunikują się poprzez białka. Dlatego poziom białka i jego rodzaj w codziennej diecie ma kluczowe znaczenie dla procesów odpornościowych.

ARGININA


Arginina to tak zwany aminokwas niezbędny powstający w nerkach. Odgrywa on istotną rolę w transporcie, gromadzeniu oraz wydalaniu azotu i amoniaku przez cykl mocznikowy (czyli cykl metaboliczny trzech aminokwasów: ornityny, cytruliny i argininy). Działanie argininy na układ odpornościowy zachodzi przez zwiększenie aktywnościeukocytów oraz zmniejszenie uwalniania mediatorów, które zapoczątkowują proces reakcji zapalnej. Związek ten pobudza grasicę do syntetyzowania komórek układu odpornościowego - limfocytów T. Arginina jest odpowiedzialna za regulacje syntezy białek w wątrobie.
W przypadku pacjentów z chorobami nowotworowymi wykazano, że arginina stymuluje namnażanie  komórek nowotworowych, jednak obecnie uważa się, że podaż tego składnika nie ma wpływu na rozrost guza nowotworowego. U osób operowanych z powodu nowotworów górnego odcinka przewodu pokarmowego przedoperacyjne podawanie argininy przez 5 dni zmniejszało liczbę powikłań pooperacyjnych.
Argininę znajdziemy  zarówno w białkach roślinnych jak i zwierzęcych.Źródłem tego aminokwasu w diecie są przede wszystkim przetwory mleczne, drób, ryby,produkty zbożowe.

GLUTAMINA


Glutamina to jedna z cząstek budujących łańcuchy białkowe. Gdy jesteśmy zdrowi, nie stanowi ona niezbędnego elementu naszej diety i nie stwierdza się jej niedoboru na co dzień. Nasz organizm dostaje ją jako element białka pokarmowego, spożywanego codziennie z pokarmem. Jednak proces chorobowy nadaje jej nową rolę a jej zapotrzebowanie jest większe.  Glutamina jest potrzebna naszemu ciału do tego stopnia, że organizm zaczyna sięgać do rozkładania mięśni, które są naszą rezerwą białkową.

Aminokwas ten jest źródłem energii i azotu dla wielu cząsteczek, w tym komórek układu odpornościowego czyli limfocytów. Dodatkowo zwiększa dojrzewanie i różnicowanie się limfocytów B. Stwierdzono, że większe spożycie glutaminy i/lub jej suplementacja wpływają na obniżenie częstości występowania powikłań pooperacyjnych oraz skrócenie czasu hospitalizacji.

Glutamina jest szczególnie ważnym aminokwasem budującym i odżywiającym dla grupy komórek tzw. szybko odnawiających się. Wszystkie komórki naszego organizmu z których jesteśmy zbudowani, mają swoją określoną długość życia. Komórki zależnie od swojego rodzaju, żyją od kilku godzin do kilku miesięcy. Komórki zużyte są zastępowane przez świeżo odbudowane, dzięki czemu nasz organizm cały czas funkcjonuje w stanie równowagi. Niestety w wyniku jakiegoś urazu może nastąpić zaburzenie tego procesu. Jakiś czynnik może uszkodzić centrum programowania życia komórki lub całych jej grup  i naraz mogą one albo obumrzeć, albo nagle zacząć się rozrastać w niekontrolowany sposób czyli nowotworzyć. Okazuje się że glutamina jest cząstką, która odżywia komórki naszego jelita, a jej dodatkowa dostępność wspomaga ich procesy odradzania się w procesie rekonwalescencji.
Skutkiem działania glutaminy w modelach eksperymentalnych w przypadku chorób nowotworowych było zmniejszenie rozpadu białka i zwiększenie syntezy białek mięśni. Obecnie nie udowodniono wpływu glutaminy na wzrost guza nowotworowego.
Aminokwas ten jest syntetyzowany w organizmie człowieka. Ponadto glutaminę możemy dostarczyć, spożywając mleko oraz produkty mleczne.

Kwasy tłuszczowe immunomodulujące


W immunożywieniu szczególne zainteresowanie badaczy kierowane jest na kwasy tłuszczowe. Wiąże się to z ich immunosupresyjnym i przeciwzapalnym wpływem na układ immunologiczny oraz pozytywnym działaniem na komórki nowotworowe. Organizm ludzki nie potrafi syntetyzować wielonienasyconych kwasów tłuszczowych , dlatego tak ważne jest dostarczanie ich do organizmu wraz z codzienną dietą.


Do kwasów  tłuszczowych z rodziny omega-3należą kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy (DHA) oraz kwas eikozapentaenowy (EPA).Wpływają one na ograniczenie powstawania związków prozapalnych – eikozanoidów, które wykazują działanie hamujące układ odpornościowy czyli ograniczają w organizmie reakcje prozapalne. Wykazano również, że kwasy te zwiększają aktywność komórek układu immunologicznego czyli limfocytów T oraz zmniejszają częstość powikłań infekcyjnych.
Kwasy tłuszczowe omega-3 mogą modulować proces nowotworzenia poprzez zwiększenie apoptozy (śmierci), działanie toksycznie oraz hamowanie namnażania  komórek nowotworowych.


Naukowcy wykazali, że stosowanie kwasów tłuszczowych w wysokich dawkach może wywierać działanie immunosupresyjne (hamujące) na komórki układu odpornościowego. Podawanie 15 gramów na dobę powodowało zmniejszenie produkcji cytokin  przez monocytów. Liczne badania epidemiologiczne i eksperymentalne wskazują na istotną rolę tłuszczów w procesie nowotworzenia oraz przerzutowania.

Antyoksydanty immonomodulujące
WITAMINA E


Witamina E to tak naprawdę o 8 różnych substancji rozpuszczalnych w tłuszczach. Jej podstawową funkcją jest ochrona błon komórkowych przed stresem oksydacyjnym (stan braku równowagi pomiędzy działaniem reaktywnych form tlenu a biologiczną zdolnością do szybkiego usuwania reaktywnych produktów pośrednich lub naprawy wyrządzonych szkód). Witamina E zmniejsza agregację (zlepianie) płytek krwi oraz aktywnie uczestniczy w ochronie czerwonych krwinek. Głównym jej źródłem są produkty pochodzenia roślinnego: oleje roślinne, oliwa z oliwek, orzechy, sezam, rośliny strączkowe, awokado, nasiona słonecznika i dyni.

BETA-KAROTEN


Beta- karoten czyli prowitamina A. Charakteryzująca się wysokim potencjałem antyoksydacyjnym. Dowiedziono, że związek ten ma zdolność do ochrony układu odpornościowego przed reaktywnymi formami tlenu powstającymi na skutek promieniowania UV.
Wyniki badań nad beta-karotenem dostarczyły także informacji o wpływie tej substancji na zwiększenie aktywności komórek NK (Natural Killer – naturalni zabójcy) układu odpornościowego. β-karoten znajduje się głównie w: marchewce, dyni, papryce czerwonej, pomarańczach, pomidorach, szpinaku, brokułach, sałacie oraz melonach.

WITAMINA A czyli RETINOL


Witamina A tak jak beta-karoten wykazuje działanie antyoksydacyjne. Magazynowana jest w wątrobie, a organizm czerpie ją zarówno z tłuszczów zwierzęcych oraz syntetyzuje w jelitach z β-karotenu znajdującego się w warzywach i owocach. Wykazuje również działanie przeciwzapalne. Chroni organizm przed uszkodzeniami DNA komórek, przez co spowalnia progresję nowotworów między innymi jelita grubego ipiersi oraz chroni przed ich rozwojem. Źródłem witaminy A są głównie produkty zwierzęce: mleko, jaja, sery, wątroba czy tłuste ryby.

WITAMINA C


Witamina C  jest jedną z najpowszechniej występujących witamin w żywności. Chroni organizm przed niekorzystnym działaniem wolnych rodników, przyczynia się do zmniejszenia zachorowalności na wiele rodzajów raka między innymi przełyku, żołądka oraz trzustki.
Ponadto bierze ona czynny udział w procesie gojenia ran i oparzeń oraz zwiększa potencjał bakteriobójczy organizmu. Najobficiej występuje w świeżych owocach i warzywach takich jak: owoce jagodowe, cytrusowe, kwaśne jabłka, natka pietruszki, warzywa kapustne, papryka, ziemniaki. Witamina C jest bardzo wrażliwa na działanie obróbki termicznej, dlatego tak ważne jest spożywanie świeżych i surowych jej źródeł.

SELEN


Selen wzmaga dojrzewanie limfocytów T oraz aktywność komórek NK („naturalnych zabójców” niszczących komórki nowotworowe). Podobne działanie wykazują również pierwiastki, jakimi są żelazo i cynk.
Powszechnie występuje w wątrobie, rybach, nasionach roślin strączkowych i orzechach.

 

autor: Paulina Gryz-Ryczywolska

Facebook Pinterest Instagram e-mail
Powrót